Szlak ten popularny jest wśród turystów od przeszło wieku. Stanowi etap przeprawy z Zakopanego i surowej Hali Gąsienicowej przez góry do nieco magicznej i bajkowej Doliny Pięciu Stawów Polskich lub Morskiego Oka. Dodatkowo samo w sobie podejście na Zawrat jest bardzo atrakcyjne - droga bowiem jest niebanalna i na długim odcinku ubezpieczona łańcuchami i klamrami. Szlak ma dobre walory treningowe i umożliwia zapoznanie się ze sztucznymi ułatwieniami i ekspozycją. Niestety zdarza się tu sporo wypadków, głównie ze względu na duży ruch i kiepskie przygotowanie oraz wyposażenie turystów. Warto również wspomnieć, iż z przełęczy wyłania się piękna, a zarazem sławna panorama.

Od schroniska Murowaniec na Hali Gąsienicowej poruszamy się wraz ze znakami niebieskimi w kierunku Czarnego Stawu Gąsienicowego. Wygodna ścieżka prowadzi wśród kosodrzewin zboczami Małego Kościelca, który chociaż niepozorny - bywa w zimie źródłem śmiercionośnych lawin. Pierwszą ofiarą takiej lawiny został wybitny kompozytor - Mieczysław Karłowicz, co zresztą upamiętnia tablica przy szlaku. Na tym odcinku w zasadzie nie nabieramy wysokości, a krótkie podejście występuje na samym końcu, gdy osiągamy morenę stawu. Jezioro należy do ładniejszych i większych w Tatrach. Po lewej stronie górują nad nim Granaty, po prawej - piramida Kościelca, a na wprost Kozie Wierchy, Zamarła Turnia i złowrogie Czarne Ściany. Zawrat pozostaje niewidoczny.

Dalej ścieżka obchodzi jezioro od wschodu, przekracza rwący potok i czasami wygodnym chodnikiem, a czasami po ogromnych głazach lub prostych skałkach wznosimy się coraz wyżej i wyżej. Po kilkunastu minutach wychodzimy na próg Zawratowego Kotła, skąd odsłania się właściwy widok na cel naszej wyprawy. Sceneria jest surowa i posępna, a Zawratowy Żleb budzi respekt. Na dnie kotła leży niewielki, Zmarzły Staw, który zgodnie z nazwą często bywa skuty lodem. My przechodzimy kocioł na wprost i ciągle bez trudności pniemy się na lewo od żlebu, którego dnem prowadzi wariant zimowy. Teren jednakże staje się coraz bardziej skalisty i po pewnym czasie zaczynają się pierwsze łańcuchy, które zwiastują wejście w ściany Małego Koziego Wierchu. Od tego momentu szlak staje się ciekawszy i o wiele trudniejszy. Mimo wszystko jednak, nie występują miejsca o dużych trudnościach technicznych, a droga jest bardzo dobrze ubezpieczona. Zdarzają się tu wprawdzie momenty, gdzie trzeba przez chwilę zastanowić się nad wyborem najwłaściwszego wariantu trasy, czy też nad sposobem przejścia. Szlak czasami bywa też eksponowany - zachowajmy więc ostrożność.

Ostatni odcinek pod samą przełęczą to wygodny chodniczek, który wyprowadza nas na jej szerokie siodło. Turysta przyzwyczajony do ponurej scenerii panującej w Kotle, zostaje wprost olśniony widokiem z przełęczy. Panorama jest doprawdy imponująca i bardzo bogata. W dole mieni się Zadni Staw Polski, a na wprost widać Szpiglasową Przełęcz, Rysy i Mięguszowieckie. W oddali majaczą szczyty słowackich Tatr Wysokich. Wycieczkę można kontynnuować schodząc bez trudności do Doliny Pięciu Stawów, Orlą Percią w kierunku Małego Koziego Wierchu lub w stronę Świnicy. Dwa ostatnie warianty są jednymi z najtrudniejszych szlaków w Tatrach.

Piotr Gurgul